Hala ocynowni elektrolitycznej ArcelorMittal

Hala ocynowni elektrolitycznej ArcelorMittal

Hala ocynowni elektrolitycznej ArcelorMittalHala ocynowni elektrolitycznej ArcelorMittalHala ocynowni elektrolitycznej ArcelorMittalHala ocynowni elektrolitycznej ArcelorMittalHala ocynowni elektrolitycznej ArcelorMittalHala ocynowni elektrolitycznej ArcelorMittalHala ocynowni elektrolitycznej ArcelorMittalHala ocynowni elektrolitycznej ArcelorMittal

Plan generalny socjalistycznego miasta przygotowany przez Tadeusza Ptaszyckiego został ogłoszony niemal równocześnie z nekrologiem Józefa Stalina. „Socrealistyczną” Nową Hutę budowano w latach 1953-1956. Założenie miasta Nowa Huta oparto na amerykańskiej teorii jednostki sąsiedzkiej (osiedla liczące 4-5 tys. ludzi, wyposażone w całą potrzebną od życia infrastrukturę i stanowiące jakby odrębne miasteczko, gdzie mieszkańcy znają się wzajemnie i utrzymują sąsiedzkie stosunki). Dzielnicę zbudowano wzorując się na XV- i XVI-wiecznych miastach renesansowych. Dziś najstarsza jej część wpisana jest do rejestru zabytków.

W tym samym czasie powstawał kombinat metalurgiczny – przez ponad pół wieku najważniejszy zakład przemysłowy dzielnicy Nowa Huta. Dyskusję o potrzebie budowy nowego, potężnego kombinatu rozpoczęto tuż po II wojnie światowej. Powojenne zniszczenia i intensywna odbudowa kraju sprawiły, że zapotrzebowanie na stal było ogromne. Jeszcze w połowie 1946 roku nawiązano kontakt z amerykańską firmą Freyn Engineering Company z Chicago. Miała ona dostarczyć całą niezbędną do budowy huty dokumentację. Wstępne koszty jej budowy miały wynosić 200 mln dolarów. Zakład miał być umiejscowiony w jednej z miejscowości nad Kanałem Gliwickim. Na początku 1948 r. nastąpiło zerwanie współpracy z USA, podyktowane względami politycznymi. Polska odrzuciła Plan Marshalla i zacieśniła współpracę z ZSRR. W ostatnich miesiącach 1948 r. wytypowano 11 możliwych lokalizacji wielkiego zakładu metalurgicznego, który miał produkować 1,5 mln t. stali rocznie (z możliwością zwiększenia produkcji i rozbudowy zakładu). Były to: Dzierżno, Blachownia, Koźle, Kędzierzyn, Bycina, Libiszów, Kuźnia Raciborska, Zator, Skawina, Pleszów (w niewielkiej odległości na wschód od Krakowa) oraz Mędrzychów koło Tarnowa. W lutym 1949 r. orzeczenie specjalistów z Moskwy wskazało rejon X, czyli tereny wsi Mogiła, Pleszów jako optymalny dla budowy Nowej Huty. Co zadecydowało o tym wyborze? Po zerwaniu współpracy z Zachodem brano pod uwagę sprowadzanie rudy tylko z ZSRR, zatem huta musiała być zlokalizowana bliżej wschodniej granicy. Na wybór nowej lokalizacji miała również wpływ zasada równomiernego uprzemysłowienia kraju i aktywizacji rejonów przemysłowo zacofanych. Ponadto przeludnione małopolskie wsie były zasobne w siłę roboczą. Przez lata mówiono też o czynniku politycznym tej decyzji. Zakład przemysłowy, socjalistyczne miasto z robotniczą społecznością miały być karą dla „reakcyjnego”, inteligenckiego Krakowa i jego „antykomunistycznej” postawy. Decydujące wydają się być jednak uwarunkowania ekonomiczno-techniczne: rozległy, płaski i suchy teren, bliskość wody i dogodna komunikacja (możliwość przyłączenia huty do trzech magistrali kolejowych: wschodniej, zachodniej i północnej).

Pod budowę dzielnicy mieszkaniowej i kombinatu przeprowadzono wywłaszczenia na terenie o pow. ok. 11 tys. ha. W większości była to ziemia chłopska i zakonna klasztoru cystersów w Mogile. W wyniku akcji wywłaszczeniowej ponad 4 tys. gospodarzy – bez odszkodowania – utraciło swoje ziemie w Pleszowie, Mogile, Bieńczycach i innych miejscowościach.

Prace budowlane na terenie przyszłego kombinatu metalurgicznego rozpoczęto 26 kwietnia 1950 roku. Podstawową, darmową siłę roboczą (przynajmniej na początku) na budowie stanowiła młodzież z Ochotniczych Brygad Związku Młodzieży Polskiej (ZMP) oraz Powszechnej Organizacji Służby Polsce (SP). W pierwszym okresie budowy tworzono drużyny robocze po stu junaków, dzielone na 15-20-osobowe grupy. Podstawowymi narzędziami pracy były kilofy, łopaty, taczki… i własne ręce. Jak wspominają ówcześni robotnicy, plac budowy przypominał gigantyczne kretowisko. Po deszczu zaś zamieniał się w gigantyczne grzęzawisko, z którego trudno było wydostać się o własnych siłach. W bryi nierzadko grzęzły nawet samochody ciężarowe i traktory. Wtedy niezawodne okazywały się… konie, którymi z bagna wyciągano wszelki sprzęt mechaniczny i maszyny.

Do końca 1950 r. na plac budowy przyjechało 10-12 tys. młodych ludzi z brygad SP i ZMP oraz kilka tysięcy z wolnego naboru. Ogólnokrajowa propaganda i sztucznie podsycany entuzjazm wpływał skutecznie na niejednego robotnika. Szerokim echem odbił się rekord murarski Piotra Ożańskiego – ochotnika spod Rzeszowa, który 14 lipca 1950 roku w ciągu 8 godzin, wraz ze swoją brygadą murarską, ułożył ponad 34 tys. cegieł, wykonując 525 % normy. Ożański stał się bohaterem socjalistycznego współzawodnictwa pracy – jego zdjęcia pojawiły się we wszystkich gazetach, organizowano z jego udziałem pokazy „nowoczesnych technik murarskich”. Po latach jego losy stały się inspiracją dwóch słynnych filmów Andrzeja Wajdy: „Człowieka z marmuru” i „Człowieka z żelaza” – nagrodzonego Złotą Palmą na festiwalu w Cannes w 1981 r.

Uroczyste uruchomienie kombinatu imienia Włodzimierza Lenina, nastąpiło 22 lipca 1954 roku. Pod koniec tego samego roku przy budowie huty pracowało 26 817 ludzi, zaś 9253 wznosiło dzielnicę mieszkaniową. W samej hucie zatrudnionych było 10 020 pracowników.

Maksymalne wielkości produkcji zakład osiągnął w 1978 roku, zatrudniając wtedy 38 tys. pracowników. W 1980 roku powierzchnia kombinatu wzrosła do 18 km². W ten sposób stał się on jednym z największych zakładów przemysłowych tego typu na świecie.

Ten kolos nadal robi wrażenie na każdym, kto przekroczy jego progi. Setki budynków, kilometry dróg i torów, podziemia i ogromne hale, z których niektóre mają powierzchnie kilkukrotnie większe od krakowskiego Rynku. Zimą, w okresie stanu wojennego na dachu stalowni przez kilka tygodni ukrywał się znany działacz „Solidarności” Mieczysław Gil. Było to możliwe dzięki olbrzymim rurom odprowadzającym gorącą parę i tworzącym w ten sposób w mroźne dni tropikalny wręcz mikroklimat.

Kombinat nowohucki był ważnym obiektem propagandowym. Oglądali go m.in. premier Indii Jawaharlal Nehru, Charles de Gaulle czy Fidel Castro, który po pojawieniu się w Krakowie zrezygnował z oglądania Rynku z Sukiennicami i kazał od razu wieźć się do huty.

W okresie transformacji ustrojowej w 1990 roku wyłączono przestarzałe, nieekonomiczne urządzenia i znacznie ograniczono produkcję. Nastąpiła też zmiana patrona huty na Tadeusza Sendzimira (polskiego racjonalizatora przemysłowego, którego wynalazki i patenty zyskały uznanie na świecie zwłaszcza w dziedzinie metalurgii). W 2004 roku doszło do prywatyzacji kombinatu przez indyjski kapitał. Grupa ArcelorMittal to obecnie największy producent stali na świecie.

Źródło: Maciej Miezian / SacrumProfanum.com


MicroConstructing – majestic tilt-shift photography video! from Paweł Suder on Vimeo.


Hala ocynowni elektrolitycznej ArcelorMittal | fotografia przemysłowa | zdjęcia przemysłowe | fotograf przemysłowy Paweł Suder – realizuje zdjęcia z zakresu fotografii lifestyle, korporacyjnej i dla firm na terenie całej Polski. Po zapoznaniu się z referencjami zapraszam do kontaktu!

Podziel się wrażeniami!

komentarzy/e

© Copyright 2005-2012: Fotografia przemysłowa i korporacyjna | zdjęcia dla firm - pawelsuder.pl | +48.600.55.50.50 | info@pawelsuder.pl